زۆرترین هەڵەی کاتی کۆکردنەوەی کۆمپیوتەرێکی نوێ لە پرۆسێسەر یان کارتی وێنەوە نایەت، بەڵکو زۆربەیان لە مەزەربۆردەوە دێن. کەسێک پرۆسێسەرێکی بەهێز دەکڕێت و پاشان بۆی دەردەکەوێت کە سۆکێتەکە لەگەڵ بۆردەکە یەک ناگرێتەوە، کەسێکی تر بۆردێکی هەرزان دەبات و دواتر دەزانێت کە ئەو جۆرە ڕامەی هەیەتی پشتگیری ناکات. لەم ڕێنماییەدا بە زمانێکی سادە باسی چیپسێت و سۆکێت دەکەین، تاکو پێش ئەوەی یەک دینار بدەیت بزانیت کام بۆرد لەگەڵ پرۆسێسەرەکەت دەگونجێت.
سۆکێت: ئەو شوێنەی پرۆسێسەر تێیدا دادەنیشێت
سۆکێت ئەو شوێنە فیزیاییەیە لەسەر بۆردەکە کە پرۆسێسەری تێدا دادەنرێت. ژمارەی خاڵەکان و شێوەی بنکەکە دەبێت بە تەواوی یەک بگرنەوە، هیچ گۆڕەرێک یان چارەسەرێکی ناوەند نییە. ئەگەر پرۆسێسەرەکەت AM5 بێت و بۆردەکە LGA1700، هەرگیز دانانرێت تەنانەت ئەگەر هەردووکیان نوێ و گرانیش بن.
- LGA 1700 لە Intel: پشتگیری پرۆسێسەرەکانی نەوەی 12 و13 و14 دەکات، وەک i5-14400F و i7-14700K.
- LGA 1851 لە Intel: نوێترین سۆکێتە کە بۆ پرۆسێسەرە نوێیەکانی Core Ultra دروستکراوە.
- AM5 لە AMD: سۆکێتی پرۆسێسەرە نوێیەکانی Ryzen وەک 7600 و7700 و7800X3D.
یاسای زێڕین: سەرەتا پرۆسێسەرەکە دیاری بکە، پاشان بەدوای بۆردێکدا بگەڕێ کە هەمان سۆکێتی هەبێت. هەرگیز بە پێچەوانەوە مەیکە.
چیپسێت: مێشکی ڕێکخستن لەناو بۆردەکەدا
چیپسێت چیپێکە لەسەر بۆردەکە کە پەیوەندی نێوان پرۆسێسەر و پارچەکانی تر بەڕێوە دەبات: پۆرتەکانی خەزنکردن، پۆرتەکانی USB، هێڵەکانی PCIe کە کارتی وێنە بەسەریاندا کار دەکات، و پشتگیری بەرزکردنەوەی خێرایی. هەمان سۆکێت دەکرێت بە چەند چیپسێتێکی جیاوازەوە بێت، جیاوازییەکەشیان لە تایبەتمەندییەکاندا دەردەکەوێت نەک لە گونجاندن. واتە H610 و Z890 هەردووکیان هی Intel ن، بەڵام یەکێکیان ئابوورییە و ئەوی تریان هەموو تایبەتمەندییەکانی هەیە.
بە کورتی: سۆکێت بڕیار دەدات ئایا پرۆسێسەرەکە دادەنرێت یان نا، چیپسێتیش بڕیار دەدات دوای دانانی چی دەتوانیت بکەیت.
| پۆل | نموونە | گونجاوە بۆ |
|---|---|---|
| ئابووری | H610 / A620 | کار و خوێندن و یاری سووک |
| ناوەند | B760 / B650 | زۆربەی بەکارهێنەران و یاری جدی |
| پێشکەوتوو | Z890 / X870 | بەرزکردنەوەی خێرایی و پۆرتی زیاتر و فراوانکردنی داهاتوو |
DDR4 یان DDR5؟ ئاگاداری پیتی کۆتایی ناوەکە بە
لە زۆربەی بۆردە نوێیەکاندا هێمای D4 یان D5 لە کۆتایی ناوی مۆدێلەکەدا دەبینیت، ئەمەش جۆری ئەو ڕامە دیاری دەکات کە پشتگیری دەکرێت. ڕام بە هەڵە دانانرێت چونکە شوێنەکانیان جیاوازە: DDR4 ناچێتە ناو سلۆتی DDR5. ئەگەر ڕامی DDR4ت لە کۆکردنەوەیەکی کۆنەوە هەیە و دەتەوێت پارە بپارێزیت، بۆردی D4 هەڵبژێرە. بەڵام ئەگەر کۆکردنەوەیەکی نوێ دروست دەکەیت و دەتەوێت ساڵانێک بمێنێتەوە، ڕێگای دروست DDR5 ـە.
نموونەی کردەیی بەپێی بودجە
دەستپێکی ئابووری: ئەگەر مەبەستت ئامێرێکە بۆ کار یان خوێندن یان یاری سووک لەگەڵ پرۆسێسەری Intel ی نەوەی 12 بۆ 14، بۆردێک بە چیپسێتی H610 و قەبارەی Micro ATX تەواوە و زیاتریش. MSI PRO H610M-S D4 بە نرخی نزیکەی 102,000 د.ع هەرزانترین دەرگایە بۆ چوونە ناو پلاتفۆرمی LGA1700 و لە هەمان کاتدا سوود لە ڕامی هەرزانتری DDR4 وەردەگریت.
هەڵبژاردەی هاوسەنگ: ئەگەر بە جدی یاری دەکەیت و پێویستت بە بۆشایی فراوانکردن و پشتگیری DDR5 هەیە، چیپسێتی B760 خاڵی هاوسەنگی ڕاستەقینەیە لە نێوان نرخ و تایبەتمەندیدا. Gigabyte B760M-E D5 بە نزیکەی 138,000 د.ع پلاتفۆرمێکی نوێت پێ دەدات بەبێ ئەوەی نرخی ئەو بۆردە پێشکەوتووانە بدەیت کە زۆربەی خەڵک لە بنەڕەتدا سوود لە تایبەتمەندییەکانیان وەرناگرن.
بۆ پرۆسێسەرە نوێیەکانی AMD: ئەگەر Ryzenت هەڵبژارد لەسەر سۆکێتی AM5، بۆردی MSI PRO X870E-S EVO Wi-Fi لە زنجیرەی PRO بە Wi-Fi ی ناوەکی و چیپسێتی X870E ی پۆلی پێشکەوتووەوە دێت، واتە هێڵی PCIe زیاتر و پۆرتی M.2 بۆ SSD و فراوانکردنێکی فراوانتر، لەگەڵ تەمەنێکی درێژتر بۆ کۆکردنەوەکەت پێش ئەوەی پێویستی بە گۆڕین بێت.
بۆ پلاتفۆرمی نوێی Intel: پرۆسێسەرەکانی Core Ultra پێویستیان بە سۆکێتی LGA1851 و چیپسێتێکی خێزانی 800 هەیە. MSI Z890 GAMING PLUS WIFI بە نزیکەی 434,000 د.ع هەڵبژاردەیەکی بەهێزە ئەگەر نیازت Core Ultra 7 یان Ultra 9 بێت و بۆردێکت دەوێت بەرگەی فشار و کارکردنی درێژخایەن بگرێت.
بۆ کۆکردنەوە بەهێزەکان: ئەگەر بودجەکەت کراوەیە و بۆردێکی AM5 ی پلە یەکەمت دەوێت بە پۆرتی زیاتر و دروستکراوێکی بەهێزترەوە، MSI MAG X870 TOMAHAWK WIFI بە نزیکەی 532,000 د.ع یەکێکە لە ناوە دڵخوازەکان لای ئەوانەی ئامێری بەهێز دروست دەکەن و پلانیان وایە ساڵانێک لەسەر هەمان پلاتفۆرم بمێننەوە.
ئەو نرخانەی باسکران تەنها بۆ ڕێنماییە، نرخی کۆتاییش هەمیشە لەسەر پەڕەی خودی بەرهەمەکە نوێکراوەتەوە.
هەڵە باوەکان کە دەبێت خۆتیان لێ بەدوور بگریت
- کڕینی بۆردەکە پێش دیاریکردنی پرۆسێسەر، پاشان بۆت دەردەکەوێت کە سۆکێتەکان جیاوازن.
- پشتگوێخستنی قەبارەی بۆردەکە، چونکە بۆردی ATX ناچێتە ناو هەموو کەیسێک کە بۆ Micro ATX دیزاین کراوە.
- دانانی پرۆسێسەرێکی وزەخۆر لەسەر بۆردێکی ئابووری، کە ئەنجامەکەی گەرمی و کارایییەکی کەمترە لەوەی چاوەڕوان دەکرا.
- لەبیرکردنی Wi-Fi: ئەگەر وشەی WIFI لە ناوی مۆدێلەکەدا نەبێت، پێویستت بە کێبڵی تۆڕ یان کارتێکی زیادە دەبێت.
- ئاگانەبوون لە ژمارەی پۆرتەکانی M.2 ئەگەر نیازت وایە دواتر SSDیەکی تر زیاد بکەیت.
کڕینی ئۆنلاین بە دڵنیاییەوە
لای ئێمە دەتوانیت مەزەربۆرد داوا بکەیت بە پارەدان لە کاتی وەرگرتندا، گەیاندنیش هەموو پارێزگاکانی عێراق دەگرێتەوە، مافی ئەوەشت هەیە بەرهەمەکە پێش پارەدان بپشکنیت و لەبەردەم نوێنەرەکەدا لە مۆدێل و ناوەڕۆکی سندووقەکە دڵنیا ببیت. ئەگەر لە گونجانی نێوان پرۆسێسەر و بۆرد دڵنیا نیت، پێش داواکردن پەیوەندیمان پێوە بکە و یارمەتیت دەدەین لە یەکەم جاردا دروستەکە هەڵبژێریت.
پرسیارە باوەکان
ئایا دەتوانم پرۆسێسەری AMD لەسەر بۆردی Intel دابنێم؟
نەخێر، مەحاڵە. سۆکێت بە تەواوی جیاوازە لە شێوە و ژمارەی خاڵەکاندا، هەوڵدان بۆ فشاردانی بەسەریدا پرۆسێسەر و بۆرد پێکەوە تێک دەدات.
جیاوازی نێوان بۆردی B و بۆردی Z یان X چییە؟
بۆردەکانی B پێداویستی زۆربەی بەکارهێنەران بە نرخێکی گونجاو دابین دەکەن، لە کاتێکدا Z و X مەودایەکی فراوانتر بۆ بەرزکردنەوەی خێرایی و پۆرتی زیاتر و توانایەکی کارەبایی بەرزترت دەدەنێ. ئەگەر ئۆڤەرکلۆک ناکەیت، جیاوازییە کردەییەکە سنووردار دەبێت.
ئایا چیپسێت کاریگەری لەسەر فرەیمەکانی یاری هەیە؟
کاریگەرییەکەی ناڕاستەوخۆ و زۆر بچووکە بە بەراورد لەگەڵ کارتی وێنە و پرۆسێسەر. بۆردەکە کاریگەری زیاتری هەیە لەسەر جێگیری و گەرمی و خێرایی خەزنکردن و ژمارەی ئەو پارچانەی دەتوانیت زیادیان بکەیت.
ئایا پێویستم بە نوێکردنەوەی BIOS ی بۆردەکە دەبێت؟
هەندێک جار، بەتایبەتی ئەگەر پرۆسێسەرەکە نوێتر بێت لە بۆردەکە. زۆربەی بۆردە نوێیەکان بە وەشانێکی گونجاوەوە دێن، ئەگەر پێویستت بە نوێکردنەوەش بوو ئەوا کارێکی سادەیە بەڵام دەبێت بە وریاییەوە و بەبێ پچڕانی کارەبا ئەنجام بدرێت.
ئایا Micro ATX لاوازترە لە ATX؟
بە پێویست لە کارایی لاوازتر نییە، بەڵام لە ڕووبەردا بچووکترە واتە پۆرتی فراوانکردنی کەمترە. ئەگەر پێویستت بە کارتی زیادە و چەند SSDیەک نییە، Micro ATX هەڵبژاردەیەکی کردەیی و هەرزانترە و لەگەڵ کەیسە بچووکەکاندا دەگونجێت.
